Putten (Gelderland)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
 |
|||
|
|||
.svg) |
|||
|
|
|||
| Hoofdplaats | Putten | ||
| Provincie |  Gelderland |
||
| Coördinaten | 52°15' NB 5°36' OL | ||
|
|
|||
| Oppervlakte | 87,45 km² | ||
| - land | 85,04 km² | ||
| - water | 2,41 km² | ||
| Inwoners (31 mei 2009) | 23.528? (277/km²) | ||
| Belangrijke verkeersaders | A28 N303 N797 N798 | ||
|
|
|||
| Burgemeester (lijst) | Jan van Putten (SGP) | ||
|
|
|||
| Gemiddeld inkomen (2006) | € 13.000 per inw. | ||
| Gem. WOZ-waarde (2008) | € 310.000 | ||
| WW-uitkeringen (2007) | 11 per 1000 inw. | ||
| Autobezit (2007) | 443 per 1000 inw. | ||
|
|
|||
| Postcode(s) | 3880-3882 | ||
| Netnummer(s) | 0341 | ||
| CBS-code | 0273 | ||
| CBS-wijkindeling | zie wijken en buurten | ||
| Website | www.putten.nl | ||
|
|
|||
 |
|||
|
|||
Putten (
uitspraak (info·uitleg)) is een plaats en gemeente op de grens van de Veluwe en de Gelderse Vallei, in de Nederlandse provincie Gelderland. De gemeente telt 23.528 inwoners (31 mei 2009, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 87,45 km² (waarvan 2,41 km² water).
Inhoud |
[bewerken] Overige kernen
Bijsteren, Diermen, Gerven, Halvinkhuizen, Hell, Hoef, Huinen, Huinerbroek, Huinerwal, Koudhoorn, Krachtighuizen, Steenenkamer en Veenhuizerveld.
[bewerken] Landschap
Ten oosten en noordoosten van de plaats Putten ligt de Veluwe, het grootste natuurgebied van Nederland. Putten wordt in het zuiden en westen omringd door akkerland, dat onderdeel vormt van de noordoostelijke hoek van de Gelderse Vallei. In het uiterste westen grenst de gemeente aan een van de randmeren rond Flevoland: het Nuldernauw.
[bewerken] Puttens dialect
Het Puttense dialect valt onder het West-Veluws. Er is een boek over het Puttense dialect uitgegeven met de titel: "Putters Praoten moe je niet laoten". Er staat onder meer een lijst met dialectwoorden en de vertalingen in. Het Puttens (ook wel 'Putters' genaamd) is net als in andere 'dialectdorpen' veelal omgeruild voor het Nederlands, maar wordt door met name de ouderen onder de Puttense bevolking nog wel gesproken.
[bewerken] Geschiedenis
In de akte van de Friese edelman Folckerus (uit 855) wordt voor het eerst de naam Putten vermeld. In deze akte worden goederen en landerijen overgedragen aan het klooster van Werden (bij Essen in Duitsland), en Putten wordt in vico qui dicetur Puthem (als buurtschap of dorp) genoemd. Putten is, nadat de kerk is gesticht, een verzameling buurtschappen die tezamen een kerkdorp vormen, een situatie die tot aan de tiende eeuw voortduurt. Dit kerkdorp omvat een groot gebied, dat zich uitstrekt tot Nijkerk en Voorthuizen. Pas in 1416 worden Nijkerk en Voorthuizen verzelfstandigd.
Putten is dan voornamelijk agrarisch gebied, waarbij de meeste boerderijen behoren tot het bezit van de kloosters Werden, Elten en Abdinckhof (in Paderborn). in 1559 draagt het klooster Werden haar bezittingen over aan dat van Abdinckhof, waarmee laatstgenoemd klooster verreweg de grootste grondeigenaar wordt. Tot 1803 worden deze bezittingen door "de Kelnarij" (een rentmeester of kellenaar) bestuurd. Aan deze periode herinneren in Putten nog onder meer de Kelnarijstraat, de Abdinckhofstraat en de Paderbornstraat.
Aan het einde van de zestiende eeuw bereikt de Reformatie Putten, en tot 1608 is er een rooms-katholiek pastoor die vanuit de Pancratiuskerk werkt. Het grootste deel van de bevolking wordt dan protestants, en slechts een kleine katholieke kern blijft over.
Eind september 1944, tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog, wordt door de ondergrondse in Putten een aanslag gepleegd op een aantal Duitse officiers. Als vergeldingsactie wordt een razzia uitgevoerd door de Wehrmacht en de SS en wordt een deel van het centrum van het dorp platgebrand. Zie hiervoor het artikel Razzia van Putten.
Na de oorlog is Putten nog steeds grotendeels agrarisch gebied, maar in de tweede helft van de twintigste eeuw wordt het toerisme en recreatie een belangrijke inkomstenbron. Daarnaast is in Putten beperkte industrie.
[bewerken] Rijksmonumenten
Putten telt ruim 80 rijksmonumenten.
[bewerken] Ketenproblematiek
In Putten zijn er al tientallen jaren "keten", een soort jeugdhonk in de vorm van een keet waar door jongeren uit Putten alcohol genuttigd wordt. Deze ruimtes werden altijd door de gemeente Putten gedoogd. In 2005 werd er na druk vanuit horecagelegenheden een kleine verandering in dit beleid doorgevoerd: bestaande keten mochten blijven, mits deze werden aangemeld en brandveilig gemaakt. Afdeling West Veluwe van Horeca Nederland was het niet eens met dit nieuwe beleid en stapte naar de rechter, nadat zij eerder niet als belanghebbende door het college van B&W werd aangemerkt. De keten zouden in strijd met het bestemmingsplan.
[bewerken] Politiek
[bewerken] Gemeenteraad
De 19 raadszetels zijn als volgt verdeeld:
- Gemeentebelangen 5 zetels
- ChristenUnie 4 zetels
- CDA 4 zetels
- PvdA/GroenLinks 2 zetels
- SGP 2 zetels
- VVD 2 zetels
[bewerken] College
Het college van Burgemeester en Wethouders bestaat uit:
- Wethouders:
- Frits Fabriek (CDA)
- Nico Gerritsen (SGP)
- Ard Kleijer (CU)
- Barend Siksma (VVD)
- Gemeentesecretaris: G.J. Pekelsma
[bewerken] Bedrijfsleven
Putten heeft twee grote bedrijventerreinen en een derde in voorbereiding. Bij het station zit industrie-terrein Keizerswoert, waar een aantal grote bedrijven zijn. Aan de zuidkant van Putten bevindt zich het bedrijventerrein Hoge Eng. Er is een nieuw bedrijventerrein in voorbeiding, onder de naam De Smidspol, dat aan de gemeentegrens met Nijkerk moet komen, zo'n 10 kilometer buiten de bebouwde komen van Putten, nabij afslag Nijkerk van de A28.
[bewerken] Puttense tradities
- Elke woensdagochtend wordt er markt gehouden op het Marktplein (het plein tussen de Oude Kerk en het gemeentehuis). Deze markt is een algemene warenmarkt.
- Elke tweede woensdag van oktober vindt traditiegetrouw de zogenaamde Ossenmarkt plaats. Dit is van oudsher een veemarkt, boeren kochten en verkochten er hun rundvee met de handjeklap-methode. Tegenwoordig is er nog slechts een enkel stuk vee te vinden op de Ossenmarkt, en is de markt veranderd in een braderie die jaarlijks veel bezoekers trekt.
- Elke avond om 21:00 uur luidt traditiegetrouw de papklok. Dit was in vroeger tijden het teken voor de landarbeiders dat hun werkdag erop zat, en dat ze naar huis konden om een bord warme pap te eten en vervolgens naar bed te gaan.
[bewerken] Bekende Puttenaren
- Hendrik van Boeijen (1889-1947), politicus (CHU, minister van 1937 tot 1945)
- Wien van den Brink (1945), boerenleider en politicus (LPF, oud-wethouder van Putten (2006-2007) en oud-Tweede Kamerlid)
- Sander Duits (1983), voetballer van FC Omniworld
- Klaas Friso (1931-2007), Puttens historicus en bestuurslid van het Puttens Historisch Genootschap
- Bert Kous (1964), schrijver en journalist voor RTV Utrecht
- Aart Mosterd (1949), politicus (CDA, oud-wethouder van Putten (1980-1998) en oud-Tweede Kamerlid)
- Peter Paul de Vries (1967), voormalig directeur van de Vereniging van Effectenbezitters
[bewerken] Zustersteden
[bewerken] Aangrenzende gemeenten
| Aangrenzende gemeenten | ||
|---|---|---|
| Zeewolde (Fl) | Ermelo | |
 |
||
| Nijkerk | Barneveld | |
[bewerken] Trivia
In januari 1958 kwam Putten in het nieuws doordat zich er zich een geval van radioactieve besmetting voordeed. Bij de behandeling in het ziekenhuis was bij een kind van een Puttense familie een naaldkop met radium in de neus achtergebleven. Thuis braakte het kind dit uit en het braaksel werd in de kachel gegooid en de as kwam later in de tuin terecht. Het hele gezin, het huis en de tuin raakte besmet. Deskundigen van de marine kwamen er aan te pas om de buurt te ontsmetten.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
| Plaatsen in de gemeente Putten |  |
|---|---|
|
Hoofdplaats: Putten Buurtschappen: Bijsteren · Diermen · Gerven · Halvinkhuizen · Hell · Hoef · Huinen · Huinerbroek · Huinerwal · Koudhoorn · Krachtighuizen · 't Oever · Steenenkamer · Veenhuizerveld |
| Provincie Gelderland |  |
|---|---|
|
Aalten · Apeldoorn · Arnhem · Barneveld · Berkelland · Beuningen · Bronckhorst · Brummen · Buren · Culemborg · Doesburg · Doetinchem · Druten · Duiven · Ede · Elburg · Epe · Ermelo · Geldermalsen · Groesbeek · Harderwijk · Hattem · Heerde · Heumen · Lingewaal · Lingewaard · Lochem · Maasdriel · Millingen aan de Rijn · Montferland · Neder-Betuwe · Neerijnen · Nijkerk · Nijmegen · Nunspeet · Oldebroek · Oost Gelre · Oude IJsselstreek · Overbetuwe · Putten · Renkum · Rheden · Rijnwaarden · Rozendaal · Scherpenzeel · Tiel · Ubbergen · Voorst · Wageningen · West Maas en Waal · Westervoort · Wijchen · Winterswijk · Zaltbommel · Zevenaar · Zutphen |
