1990-1999

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Eeuwen: 19e eeuw – 20e eeuw – 21e eeuw

Decennia: 1970-1979 - 1980-1989 - 1990-1999 - 2000-2009 - 2010-2019

Jaaroverzichten: <<< - 1990 - 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997 - 1998 - 1999 - >>>

[bewerken] Gebeurtenissen en ontwikkelingen

Michail Gorbatsjov
Sovjet-Unie en Rusland

In augustus 1991 probeerden conservatief-communistische krachten een staatsgreep tegen Michael Gorbatsjov, leider van de Sovjet-Unie. Na een aantal dagen bleek dit mislukt, maar de machtsverhoudingen waren sterk gewijzigd. Boris Jeltsin, president van de Russische federatie was de nieuwe sterke man. Spoedig later erkende de Sovjet-Unie de onafhankelijkheid van Estland, Letland en Litouwen, en in december werd de Unie ontbonden. In plaats daarvan kwam het GOS, waarvan alle voormalige Sovjetrepublieken behalve de Baltische republieken en Georgië lid van werden.

  • Ook Rusland zelf kende nog interne strubbelingen, en in 1994 verklaarde Tsjetsjenië zich onafhankelijk. Het Russische leger viel de republiek binnen, en dit leidde tot de eerste oorlog om Tsjetsjenië, waarvoor in 1996 een wapenstilstand werd gesloten. In 1999 kwam het opnieuw tot oorlog tussen Russen en separatisten en werd het gebied weer ingenomen door de eersten.
Balkan
  • Ook Joegoslavië was een staat die in deze tijd in stukken uiteenviel. Slovenië en Kroatië verklaarden zich in 1991 onafhankelijk, Macedonië volgde later dat jaar, en Bosnië in 1992. Alleen Servië en Montenegro bleven over.
  • In Kroatië, maar vooral in Bosnië, kwam het daarna tot bloedige conflicten tussen de diverse bevolkingsgroepen - Kroaten en Serviërs in Kroatië, Kroaten, Serviërs en Bosniërs in Bosnië. De oorlog in Bosnië werd uiteindelijk na interventie van de VS beëindigd in het Verdrag van Dayton, dat Bosnië verdeelde in een Servisch en een Kroatisch/Bosnisch deel. Tijdens de oorlog vonden diverse mensenrechtenschendingen plaats, zoals zogenaamde etnische zuiveringen - het deporteren of vermoorden van personen van een andere etniciteit. Het beeld van uitgeteerde gevangenen in concentratiekampen riep herinneringen op aan de holocaust maar dit was nu opnieuw harde realiteit in het Europa van de jaren negentig. Sinds de val van de Nazis waren zulke grove schendingen van de mensenrechten niet meer in Europa voorgekomen en dit schokte de wereld. Om deze misdaden te onderzoeken en berechten werd later het Joegoslaviëtribunaal opgericht.
  • Ook Kosovo, een gebied in zuid-Servië was het strijdtoneel van etnische onlusten. Dit gebied heeft een Albanese meerderheid, en die wilde bij Albanië aansluiten. Een verzetsgroep, het UCK werd opgericht. De Serviërs streden tegen het UCK, maar volgens velen was de Servische militaire acties ook tegen de Albanese burgers gericht. De NAVO eiste terugtrekking van de Serviërs uit Kosovo, en begon bombardementen tegen Servische doelen, gevolgd door een militaire invasie in Kosovo. Uiteindelijk stemde Servië toe met een regeling waarin Kosovo weliswaar onderdeel van Servië bleef, maar de facto onder NAVO-bestuur kwam.
Afrika
De Klerk en Mandela
  • F.W. de Klerk, de nieuwe president van Zuid-Afrika, verrast de wereld door niet alleen Nelson Mandela vrij te laten, maar ook met hem en andere ANC-vertegenwoordigers te gaan praten over het beëindigen van de Apartheid. De apartheidswetten worden afgeschaft, en er komen algemene verkiezingen waaraan iedereen, ongeacht ras, mag deelnemen. Hierbij krijgt het ANC de meerderheid, en Mandela wordt de eerste president van een post-Apartheid Zuid-Afrika.
  • Door het einde van de Koude Oorlog kunnen Afrikaanse dictators niet meer zo gemakkelijk Oost en West tegen elkaar uitspelen. Daardoor ontstaat ook in Afrika een democratiseringsgolf. Landen als Tanzania, Zambia, Nigeria, Malawi, Ghana, Senegal en andere gaan meerdere partijen toelaten tot verkiezingen.
  • Zulke meerpartijverkiezingen leiden in Algerije tot een zeer gewelddadige burgeroorlog tussen het leger en islamitische fundamentalisten die de verkiezingen leken te gaan winnen. Er vallen honderdduizend doden.
  • Ook de West-Afrikaanse landen Liberia en Sierra Leone zijn het toneel van uiterst gewelddadige burgeroorlogen. In Liberia proberen stammen uit het noorden de uit de Verenigde Staten afkomstige elite uit het bestuursapparaat te verdrijven. In Sierra Leone gaat het vooral om de toegang tot de diamantvelden. Vele burgers worden verminkt door het afkappen van handen of voeten. Een belangrijke rol is weggelegd voor kindsoldaten. Het gebied komt tijdelijk tot rust als militieleider Charles Taylor wordt gekozen tot president van Liberia.
Oorlog om Koeweit

Hoofdartikel: Golfoorlog (1990-1991)

  • In augustus 1990 viel Irak (geleid door Saddam Hoessein) Koeweit binnen. De Verenigde Naties legden Irak sancties op, en de Verenigde Staten overwogen militaire actie. De Veiligheidsraad stelde Irak een ultimatum: Als op 15 januari Koeweit niet ontruimd was, zou militaire actie gerechtvaardigd zijn.
  • Irak bleef in Koeweit, en de Verenigde Staten met een groot aantal bondgenoten, bombardeerden Irak, en begonnen daarna een grondoffensief om Koeweit te bevrijden. Irak wierp raketten op Israël, maar moest zich uiteindelijk toch gewonnen geven.
  • De Koerden in het noorden en de Sjiieten in het zuiden kwamen in opstand, hopend op Amerikaanse hulp. Deze kwam echter niet, behalve in de vorm van het instellen van 'no-fly zones': De Iraakse luchtmacht mocht niet vliegen in stroken in het noorden en zuiden. Daarnaast moest Irak wapeninspecties toelaten om te controleren dat het land geen massavernietigingswapens maakte. Dit laatste werd niet altijd nageleefd door Irak, en maatregelen zoals een olieboycot werden ingesteld.
Europa
  • In Italië vindt een 'stille revolutie' plaats. Het politieke systeem, 45 jaar lang gedomineerd door de Democrazia Cristiana, implodeert door een serie van corruptieschandalen. De Operatie Schone handen geeft de Italianen hoop en moed, en de justitie begint zelfs een offensief tegen de Maffia, waarbij twee onderzoeksrechters worden vermoord. De mediamagnaat Silvio Berlusconi richt een politieke beweging op: Forza Italia. In Piemonte ontstaat een afscheidingsbeweging: de Lega Nord. De post-fascistische MSI hervormt zich onder de jonge leider Gianfranco Fini tot een rechtse partij binnen de democratie. Links zakt de machtige communistische partij in elkaar, zonder dat een echt alternatief ontstaat. Toch wint in 1996 de "Olijfcoalitie" de verkiezingen, en de hoogleraar Romano Prodi wordt premier.
Popmuziek
Wetenschap en techniek
  • Na de kantoren gaan nu ook de woonhuizen van de meeste mensen in het Westen beschikken over een computer. Microsoft verovert met zijn besturingssysteem Windows vrijwel een monopoliepositie. Het populaire tekstverwerkingsprogramma Word Perfect wordt verdrongen door MS Word, en de internetbrowser Netscape legt het af tegen Microsofts Internet Explorer.
  • Het wereldwijde computernetwerk dat bekend staat als internet beleeft in de jaren negentig zijn grote doorbraak. In 1990 bevat het al meer dan 300.000 hosts als het van oorsprong militaire ARPANET wordt opgeheven om plaats te maken voor een civiel netwerk (NSFNet). De eerste aanbieders van inbelverbindingen doen hun intrede. Vanaf 1994 is NSFNet niet langer de enige backbone. Aanvankelijk is e-mail de belangrijkste functie van het netwerk. Al snel komen daar de Usenet-nieuwsgroepen en IRC bij, en vanaf het midden van de jaren negentig wint het World Wide Web snel aan populariteit. Op briefpapier wordt naast het fysieke adres voortaan ook het e-mailadres vermeld, en veel bedrijven en consumenten manifesteren zich op het internet via een zogeheten homepage. Sociale contacten worden onderhouden via instant messaging services als MSN Messenger en ICQ. De zee aan informatie wordt ontsloten via zoekmachines zoals Ilse, Ask Jeeves, Altavista en waarvan Google de bekendste werd. De ontwikkelingen worden kritisch gevolgd door de Electronic Frontier Foundation. Eind jaren negentig beschikken steeds meer consumenten over een permanente verbinding, via een ADSLmodem of een kabelmodem.
  • In Nederland begint het internet in 1994 door te breken naar de gewone consument. De Centrum voor Wiskunde en Informatica-medewerker Piet Beertema speelt hierbij een belangrijke rol. Op 15 januari 1994 opent De Digitale Stad te Amsterdam haar deuren. Veel mensen die via dit systeem kennismaken met internet stappen later over op de internetprovider XS4ALL. Tal van nieuwe woorden, veelal ontleend aan het Engels, doen hun intrede in de Nederlandse taal.
  • Tegen het einde van het decennium ontstaat grote zorg over de millenniumbug. Gevreesd wordt dat op het moment van overgang naar het jaar 2000 de wereld min of meer tot stilstand zal komen. In de hele wereld worden voorzorgsmaatregelen genomen en uiteindelijk gaat alles goed.
Economie
  • De mobiele telefonie met GSM als standaard begint halverwege de jaren negentig aan een ongekende opmars. In het begintijdperk rond 1995 waren er nog weinig GSM-bezitters, terwijl tegen het jaar 2000 het GSM-bezit algemeen verspreid was.
  • De opkomst van internet en mobiele telefonie waren mede de oorzaak van een sterk opbloeiende wereldeconomie en navenant stijgende beurskoersen met een absolute top rond de eeuwwisseling.
  • De overgang van Oost-Europa naar het kapitalisme opent voor de West-Europese industrie een lage lonen gebied op relatief kleine afstand en met een goed geschoolde arbeidersbevolking. Een keten van bedrijfsverplaatsingen komt op gang, in mindere mate ook naar het zich snel ontwikkelende Azië.

[bewerken] Belangrijke personen internationaal

[bewerken] Belangrijke personen in Nederland

[bewerken] Belangrijke personen in België

Ontvangen van "http://nl.wikipedia.org/wiki/1990-1999"
Persoonlijke instellingen