Nijmeegse Vierdaagse

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Nijmeegse Vierdaagse
Algemene informatie
Organisatie	KNBLO-NL
Plaats	Nijmegen
Lengte	30, 40 en 50 km
Duur	4 dagen
Frequentie	Jaarlijks
Bijzonderheden	Grootste wandelevenement ter wereld
Officiële website
Portaal    Sport

Voor de editie van 2009, zie Nijmeegse Vierdaagse 2009

De Nijmeegse Vierdaagse, officieel de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen, wordt ieder jaar gehouden en start op de derde dinsdag van juli. Het is het grootste wandelevenement ter wereld en een van de grootste sportevenementen ter wereld. De Nijmeegse Vierdaagse wordt door Stichting DE4DAAGSE (Onderdeel van de KNBLO-NL) georganiseerd. Deelnemers aan de Vierdaagse lopen vier dagen lang 30, 40 of 50 kilometer; militairen lopen 40km (met 10kg bepakking) of 50km zonder. De Nijmeegse Vierdaagse valt samen met de Vierdaagsefeesten (voorheen Nijmeegse Zomerfeesten).
Gebouw en terreinen van De Vereeniging aan het Keizer Karelplein in Nijmegen zijn langjarig start- en finishplaats en onderkomen van de organisatie geweest. Inmiddels is dat verplaatst naar de nabijgelegen Wedren, waar met tijdelijke voorzieningen veel meer ruimte is gecreëerd. Gestart wordt in afstandsblokken 's ochtends vanaf 04.00u en uiterlijke finishtijd is de eerste drie dagen uiterlijk 17.00u, en op vrijdag 18.00u.

Het evenement wordt sinds 1928 traditioneel geopend met de Vlaggenparade; sinds 1951 wordt deze kleurrijke deelnemersontvangst in Stadion De Goffert in Nijmegen gehouden, welke recent niet meer op de maandagavond voorafgaand aan de start plaatsvindt, maar al op zondagmiddag.

[bewerken] Programma

Een schier eindeloze stoet mensen trekt de Waalbrug bij Nijmegen over, tijdens één van de warmste uren van 2006 op de Dag van Elst.

De over vier dagen verspreide wandeltocht is ingedeeld in vaste routes. Elke wandeldag heeft een aparte naam, vernoemd naar de belangrijkste plaats die die dag wordt bezocht.

[bewerken] Dag van Elst

De eerste dag van de Vierdaagse gaat door de Betuwe en Elst ten noorden van Nijmegen. Hierbij lopen de wandelaars zowel in het begin als aan het eind van de dag over de Waalbrug. Traditioneel is het laatste deel van het parcours, de dijk tussen Oosterhout en Lent, een zwaar stuk. Hier ziet men in de verte de spoorbrug en later de Waalbrug al liggen, terwijl men nog ruim een uur (militairen twee uur) moet lopen. Dit deel van het parcours heeft in 2006 de meeste problemen veroorzaakt. Mogelijke oorzaken van deze problemen zijn: het afleggen van dit traject op het heetst van de dag terwijl men al vermoeid is (laatste deel van de route), het grote aantal mensen waardoor de wandelsnelheid daalt en ook het ontbreken van voldoende mogelijkheden om op een verantwoorde manier (niet op relatief koude grond) te rusten.

[bewerken] Dag van Wijchen

Tijdens de tweede dag worden Wijchen en Beuningen bezocht. Deze plaatsen liggen ten westen van Nijmegen. Op deze dag vallen de meeste mensen uit (veelal de ongetrainde). Tot en met 2005 liep de route via 'In de Betouwstraat' en de Van Welderenstraat, waar o.a. Villa Lila, het COC en homo-vriendelijke uitgaansgelegenheden zijn gevestigd, waardoor ook de naam Roze Woensdag sinds 2002. Uiteindelijk ontstond daar een groot volksfeest, waarbij lopers in het gedrang kwamen. 'Snelheden' van een paar meter per minuut waren het gevolg. In 2005 kostte het in de drukste periode een uur om deze twee straten door te 'lopen'. Onder normale omstandigheden wordt dit in tien minuten gelopen. Vanaf 2006 gaat de route daarom via de Waalkade.

Net als op de eerste dag moeten de militaire deelnemers die de mars vanaf Heumensoord lopen, nog een kilometer of vijf (ongeveer een uur gaans) afleggen nadat de lopers op de 30, 40 ('witte') en de 50 km gefinisht zijn. Dit laatste stuk, waarvan de Heyendaalseweg het grootste deel is, waar nauwelijks of geen publiek aanwezig is, is slechts voor militairen weinig reden tot vreugde.

[bewerken] Dag van Groesbeek

Op de derde dag is de marsroute heuvelachtig met als toppunt de beruchte Zevenheuvelenweg. De route loopt deze dag ten zuiden van Nijmegen aan de oostzijde van de Maas. Via Mook en Milsbeek wordt de klim ingezet naar Groesbeek. De 50 kilometerlopers en de militairen maken bij Milsbeek een extra lus waarbij eerstgenoemden ook Ottersum aan doen. Van Groesbeek gaat de route via de Zevenheuvelenweg naar Berg en Dal en vandaar terug naar Nijmegen. Halverwege de Zevenheuvelenweg stoppen de 'mannen in uniform' bij de Canadeese militaire begraafplaats om een eerbetoon te brengen aan de gesneuvelde militairen in de Tweede Wereldoorlog.

[bewerken] Dag van Cuijk

De intocht van de vierdaagse in 1997

De route van de vierde en laatste dag is wederom ten zuiden van Nijmegen, alleen wordt nu de zuid- en westzijde van de Maas bezocht. Tot Overasselt lopen de meeste parcoursen gelijk op. Soldaten slaan vlak voor Overasselt af naar Grave (via de Graafsebrug), de 50km slaat in Overasselt af, ook naar Grave. De 40-km-wandelaars lopen via Overasselt naar de Maasbrug van de A73 bij Heumen en komen dan in het kleine dorp Linden. Dit dorpje wordt ieder jaar voor de wandelaars versierd aan de hand van een bepaald thema. Voor de soldaten en de 50-km-wandelaars gaat het na Grave en Gassel verder via Beers, waar de 40-km-wandelaars, de soldaten en de 50-km-wandelaars elkaar even ontmoeten. Na Beers is het rechtstreeks naar Cuijk, behalve voor de 50km, die de laatste lus via Vianen maakt. In Cuijk steken de wandelaars de Maas over via een pontonbrug, traditioneel aangelegd door de Genie. Wanneer de wandelaars ten laatste male Nijmegen binnen komen over de St. Annastraat, welke voor de Vierdaagse is omgedoopt tot de Via Gladiola, worden de volhouders onthaald door een grote schare toeschouwers en wachtende vrienden en familie. Alle ontberingen en pijnen 'verdwijnen' en ontvangt men bij de Wedren het felbegeerde 'Vierdaagse-kruisje' als reglementair aan alle voorwaarden is voldaan. De finishtijd mag nu een uur later zijn dan op andere dagen.

[bewerken] Beloning

Gouden kruis met kroon (elf deelnames) met speld voor veertien deelnames

Herinneringsspeld Vierdaagse 2006

De Vierdaagse kent vier verschillende soorten beloningen:

• Het Kruis voor betoonde marsvaardigheid, beter bekend als het Vierdaagsekruis
• de groepsmedaille
• de verzorgingsmedaille
• Het diploma (met ingang van 2006 als losse beloning afgeschaft: men mag alleen de afstand lopen die bij geslacht en leeftijd hoort. Naast de officiële beloning (medaille of volgcijfer) kan een diploma besteld worden)

Wandelaars die tien keer of vaker reglementair de Vierdaagse hebben uitgelopen, kunnen lid worden van de in 1951 opgerichte vereniging Gouden Kruisdragers Vierdaagse.

Het Vierdaagsekruis is een onderscheiding, welke door Nederlandse militairen in binnen- en buitenland op het uniform gedragen mag worden.

[bewerken] Geschiedenis

Op 3 april 1908 vindt de oprichting plaats van de Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding (NBvLO), later KNBLO, de Koninklijke Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding, en nog later KNBLO-NL, KNBLO Wandelsportarganisatie Nederland.
Eerste wapenfeit van de nieuwe organisatie is de voor voornamelijk militairen georganiseerde wandelvierdaagse van 1909. Op 1 september 1909 ging de eerste Vierdaagse van start. Er waren 306 deelnemers. Bij de wandelaars waren maar tien burgers, verder alleen militairen. Er werd in vier dagen 140 kilometer afgelegd waarbij men pas op de laatste dag weer terugkeerde naar de startplaats. In 1914 en 1915 ging de Vierdaagse niet door in verband met de mobilisatie vanwege de eerste Wereldoorlog. Voor 1925 konden de mensen ook in 12 andere plaatsen starten. In 1925 werd Nijmegen de startplaats. De routes liggen sindsdien in en om Nijmegen heen. Je kon kiezen uit 35, 45 en 55 km per dag. In 1928 liepen de eerste buitenlanders mee. De Vierdaagse werd een internationale wandeltocht. Deelnemers komen uit de hele wereld tot aan Japan toe. Ook in de Tweede Wereldoorlog ging de Vierdaagse niet door. In 1998 liep de miljoenste deelnemer mee. In 2006 werd de Vierdaagse na de eerste dag afgelast. Veel wandelaars hadden last van de hitte en uitdrogingsverschijnselen, waardoor de hulpdiensten overbelast raakten. Ook overleden twee deelnemers, overigens nadat ze de eerste dag met succes hadden volbracht. Omdat de weersverwachtingen voor de dagen erna nog warmer waren, werd vastgesteld dat het onverantwoord was om de Vierdaagse door te laten gaan. De deelnemers die de eerste dag waren gestart, kregen in plaats van de vierdaagsemedaille een speldje.

[bewerken] Kritiek

Hoewel vele duizenden mensen ieder jaar veel plezier beleven aan de Vierdaagse, zijn er ook kritische geluiden. Zo vinden veel wandelaars de tocht veel te druk en te massaal. - ^[1]. Veel van deze wandelaars wijken uit naar andere evenementen als de Achterhoekse Wandelvierdaagse en de Apeldoornse Vierdaagse.

[bewerken] Militarisme

Een minderheid stoort zich aan het in hun ogen militaristische karakter van de Vierdaagse. In 1986 pleitte de PSP voor een "verbod van militair vertoon bij civiele evenementen als de Vierdaagse van Nijmegen".^[2] In 2000 trok Sylvain Ephimenco in het dagblad Trouw van leer tegen het "lopen in een kudde" in deze "verstikkende militaristische parade".^[3] In de jaren tachtig en negentig liep de anti-militaristische "Wandelklup Is het hier Oorlog?" in een deel van het parcours mee met protestleuzen. Sommige lopers en omstanders reageerden hier negatief op.^[4]

[bewerken] Roze Woensdag

Roze Woensdag (ook wel Pink Wednesday, vanwege buitenlandse Vierdaagse-gangers) in Nijmegen (sinds 2002) meestal op de 3e woensdag in juli - ^[5] en dus tijdens de tweede dag van de jaarlijkse Internationale Vierdaagse Afstandmarsen (en 7 dagen Zomerfeesten/Vierdaagsefeesten) in Nijmegen.
De Roze themadag wordt in 2009 voor de 7e keer gehouden (is in 2006 niet doorgegaan wegens toen afgelasting van 91e editie van de 4DAAGSE) en wel op woensdag 22 juli 2009. Na verlegging van de route is het met name overdag op het Waalpark-podium van de Valkhof Affaire en in de Hertogstraat en gaat door in de avonduren bij vele afterparty’s die worden verzorgd door de Nijmeegse gay (friendly) horeca.
Roze Woensdag is als het ware het "nichtje" van Roze Maandag - ^[6] welke ontstaan is in 1990 (als gimmick voor een redacteur van de Gaykrant op de indertijd minst drukke dag van de Tilburgse Kermis) via een oproep omdat het komkommertijd was. Inmiddels uitgegroeid tot een fenomenaal 'integratie'-treffen van Holebi's en He's. - ^[7]. In 2009 wordt, deze zogeheten themadag welke tezamen met de Vierdaagse-feesten een van de grootste publiekevenementen van Nederland is, gehouden op maandag 20 juli 2009 (voor de 20e keer sinds start in 1990 in Tilburg) ten tijde van de Tilburgse Kermis - ^[8]. Opmerkelijk is in 2009 dat beide roze themadagen nu een keer zo dicht op elkaar vallen, namelijk maandag 20 en woensdag 22 juli.

[bewerken] Trivia

• Elk jaar doen er deelnemers (onder wie een aantal militairen) uit ruim zeventig landen mee.
• Het record aantal deelnemers stamt uit 2003. Er waren toen 44.812 deelnemers van wie er 40.706 de eindstreep haalden.
• Het is twee keer voorgekomen dat de te lopen afstanden werden ingekort (1972 en 2003).
• Het is één keer voorgekomen dat de Vierdaagse werd afgelast. Dat was in 2006. Nadat er de eerste dag twee mensen waren overleden door de hitte, en er voor de dagen erna hetzelfde weer verwacht werd, besloot de Vierdaagse-commissie na één dag het evenement af te gelasten. Voor deze gelegenheid werd een herinneringsspeld uitgereikt aan de wandelaars die waren begonnen aan deze nooit voltooide Vierdaagse.
• Zes mensen overleden gedurende de Vierdaagse. De eerste in 1927 (aan een zonnesteek). Vervolgens viel op de tweede dag in 1963 een Nederlandse soldaat uit, die later die week zou overlijden. Daarna stierven twee Zwitserse militairen in 1972 en vervolgens twee wandelaars in de editie van 2006.
• In 2003 is er een Vierdaagse-huwelijk voltrokken in Linden en op 21 juli 2006 is dit te Grave gebeurd.
• Annie Berkhout houdt het record aantal deelnames met 66 keer.
• De St. Annastraat in Nijmegen, die op de laatste dag naar de finish loopt, wordt de "Via Gladiola" genoemd vanwege de boeketten gladiolen die de deelnemers wachten.
• Er is veel binnen- en buitenlandse media-aandacht voor de Vierdaagse: op televisie zendt de KRO het programma Het gevoel van ... de Vierdaagse en De Wandeling uit en SBS 6 een dagelijkse journaalprogramma De Nijmeegse Vierdaagse; ook worden er elke dag radioprogramma's gemaakt. Live t.v.-registratie op de landelijke zenders van de intocht op vrijdag is niet altijd gegarandeerd, maar veel wordt goed gemaakt door uitzendingen van de gezamenlijke regionale omroepen.
• In 2008 maken Nijmeegse zendamateurs via de kortegolf veel publiciteit over 'De Vierdaagse' en organiseren de HAM 4 Days Marches.
• Een aantal wandelaars kiest ervoor de afstand van hun woonplaats naar de start in Nijmegen lopend - in etappes - af te leggen, in een enkel geval zelfs vanuit het buitenland,
• Aan het hoofd van de organisatie, die grotendeels uit vrijwilligers bestaat, staat traditioneel iemand met een militaire achtergrond. Deze heeft ook wel de naam Marsleider, hoewel hij zelf niet meeloopt. Sinds enkele jaren prefereert men echter de term 'Algemeen Manager' voor deze functionaris, die het gezicht naar buiten is. De huidige marsleider/algemeen manager is Johan Willemstein.
• In laatste decennia van de 20e eeuw hebben mensen met een lichamelijke functiebeperking (met name rolstoelgebonden gehandicapten) lang gestreden om volwaardig aan de Vierdaagse te mogen deelnemen. Omdat de reglementen voorschrijven dat deelnemers beide benen moeten gebruiken,^[9] konden zij niet het felbegeerde kruisje behalen. Na enig lobbywerk is er een oplossing gevonden door hen bij goed gevolg een diploma te verstrekken als proeve van betoonde marsvaardigheid. Tevens kan men in aanmerking komen voor een echt herinneringsteken.
• Na uitspraak door de Commissie Gelijke Behandeling, heeft de Vierdaagse de scheve verhouding tussen de afstanden die mannen en vrouwen moeten lopen voor dezelfde beloning in 2004 gelijk moeten trekken. N.B. een uitspraak van de CGB is juridisch niet bindend.^[10]

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons heeft meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen in de categorie Internationale Vierdaagse Nijmegen.

• Officiële website Nijmeegse Vierdaagse
• Vierdaagse Wiki van het Regionaal Archief Nijmegen
• Informatie over het Vierdaagsekruis
• (en) Informatie over Vierdaagse-medailles

Voor meer mediabestanden zie de categorie International Four Days Marches Nijmegen van Wikimedia Commons.