Oudste stad van Nederland
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De oudste stad van Nederland is een status die door verschillende steden wordt opgeëist. Zowel Voorburg, Nijmegen als Maastricht kunnen vanuit de Romeinse oudheid aanspraak maken op deze status. De titel "oudste stad van Nederland" hangt af van welke definitie men toepast. Bij de bepaling wordt meestal vereist dat de plaats ononderbroken bewoond geweest is. Ook wordt meestal gekeken naar stedelijk karakter waarbij Romeinse stadsrechten vaak als belangrijk argument wordt aangevoerd.
Met behulp van de uitslag van wetenschappelijk onderzoek naar dit vraagstuk heeft Nijmegen zich in 2005 tot oudste stad van Nederland uitgeroepen.[1]
Inhoud |
[bewerken] Steden
Hier volgt een opsomming van vondsten en onderzoeken die tot nu toe gedaan zijn, gesorteerd per stad.
[bewerken] Voorburg
Eerste nederzetting: rond 2700 v. Chr. (echter niet altijd bewoond)
Romeinse aanwezigheid: 47 na Chr. (vertrokken in 270 na Chr.)
Romeinse stadsrechten: 121 na Chr. (nooit middeleeuwse stadsrechten)
In 1963 concludeerde de Nijmeegse professor in de archeologie J. Bogaers dat Voorburg de oudste stad van Nederland was. Onderzoek van een Romeinse mijlpaal (een milliarium) die bij Rijswijk was gevonden, had hem hiervan overtuigd. Voorburg heette toen Forum Hadriani, vernoemd naar keizer Publius Aelius Hadrianus. Na een bezoek van keizer Hadrianus in 121 na Christus kreeg de plaats marktrechten.
[bewerken] Nijmegen
Eerste nederzetting: 19 v. Chr. (in 69 of 70 na Chr. afgebrand en verplaatst.)
Romeinse aanwezigheid: 19 v. Chr. (gesticht door de Romeinen)
Romeinse Stadsrechten: 98 na Chr (middeleeuwse stadsrechten in 1230 na Chr.)
De opvolger van Bogaers, Jan Kees Haalebos, zorgde voor wetenschappelijk bewijs dat Nijmegen rond het jaar 98 stadsrechten zou hebben verkregen. De Maastrichtse stadsarcheoloog Titus Panhuysen concludeerde zelfs dat Nijmegen al in 17 na Christus een stad moet zijn geweest, na het bestuderen van de Nijmeegse godenpijler die een erezuil zou zijn geweest voor keizer Tiberius die van 14 tot 37 na Christus regeerde. In 2005 bleek uit onderzoek naar munten, die bij opgravingen in Nijmegen gevonden waren, dat Romeinse soldaten al in 19 vóór Christus in Nijmegen waren. Tijdens de opstand van de Bataven in 69/70 na Chr. werd de stedelijke nederzetting die zich rond het Kelfkensbos ontwikkelde in brand gestoken en niet op dezelfde plaats herbouwd. De stedelijke functies gingen over naar een nieuwe kern enkele kilometers westelijker, die in 98 marktrecht kreeg, en volgens Haalebos tegelijkertijd ook stadsrechten.
[bewerken] Maastricht
Eerste nederzetting: rond 500 v. Chr. (Keltisch)
Romeinse aanwezigheid: uiterlijk 70 na Chr.
Romeinse stadsrechten: nooit (middeleeuwse stadsrechten in 1204 na Chr)
De vondst van een pre-Romeinse straatweg vlakbij een Romeins heiligdom aan het Onze-Lieve-Vrouweplein in Maastricht in 1983[2] en een Keltische muntschat nabij Amby in 2007, zijn aanwijzingen dat Maastricht al vóór de Romeinse bezetting permanent bewoond kan zijn geweest. In Maastricht zijn bij archeologische opgravingen (o.a. Sint-Servaasbasiliek, 1953-1954, 1980, Vrijthof, 1969-1970, Mabro, 1981-1982 en Derlon, 1983[3]) vondsten uit alle perioden in de Vroege Middeleeuwen gedaan waaruit blijkt dat de stad, na het vertrek van de Romeinen, permanent bewoond bleef, en niet, zoals het naburige Tongeren, de oudste en grootste Romeinse stad van België, verlaten werd. Ook de lijst van 21 Maastrichtse bisschoppen, van Sint Servaas tot Sint Hubertus (±380-780 na Chr.), pleit voor Maastricht als stad met de langst aaneengesloten bewoningsgeschiedenis. Hier staat tegenover dat Maastricht, in tegenstelling tot Nijmegen en Voorburg, geen Romeinse stadsrechten (municipium) had.
[bewerken] Zie ook
Steden met middeleeuwse stadsrechten
[bewerken] Noten, referenties
- ↑ Stokoud Nijmegen is kampioen.
- ↑ Over de vondst van een pre-Romeinse straatweg.
- ↑ Maastricht staat op zijn verleden, Titus A.S.M. Panhuysen e.a., Stichting Historische reeks Maastricht, Maastricht, 1984
[bewerken] Externe links
- Archeonet: Nijmegen herovert status op Voorburg
- Artikel over de oudste stad - niet op zondag beschikbaar
- Traiectum ad Mosam - Engelse bron
